تاریخ خبر: ۲۳ شهر ۱۳۹۵
استاد محمد حسن کاکاوند هنرمندی از تبار عشق

استاد محمد حسن کاکاوند هنرمندی از تبار عشق

استاد محمد حسن کاکاوند هنرمندی از تبار عشق

با عشق درای تا عجب ها بینی
فرهنگ وهنرمقوله بسیارمهم وتاثیرگذاری است که ارکان هویت یک جامعه راتشکیل می دهد. لرستان نیز به عنوان عضوی ازپیکره ایران بزرگ با تاسی ازفرهنگ وهنرغنی به نوبه خودتاثیر گذار بوده است.
سابقه تمدن تاریخی لرستان به دوره کاسیت ها حدود ده هزارسال پیش برمی گرد که اولین کاشفان مفرغ وبرنز درجهان بوده اند وامروز آثار واشیای فراوانی از آنان دردسترس همگان قراردارد. موزه های بزرگ جهان مانند موزه «بریتیش میوزیوم» انگلستان و موزه «لوور» فرانسه که ازبزرگترین موزه های تاریخی جهان هستند مزین به آثار واشیا باستانی لرستان می باشند اما، روی سخن ما باهنراست و ازآنجا که هنرخود مقوله گسترده وفراگیری است وشاخه های متعددی دارد. حوزه نظرما هنرموسیقی است.
درگذشته موسیقی لری درانحصار قشری خاص به نام نوازندگان محلی قرارداشت.
این نوازندگان محلی که در واقع میراث داران واقعی موسیقی محلی لری بوده اند سینه به سینه و نسل اندرنسل آنرا حفظ کرده واشاعه داده اند. اماجامعه آنان را به صورت یک کاست درآورده بود وازمنظرعمومی منع بود کسانی غیر از این قشربه فراگیری یا ساخت سازهای موسیقی همت گمارند زیرا فرهنگ عمومی آن روزآنرا نا مناسب تلقی می کرد و این تناقض آشکار میان هنر موسیقی و روان جامعه بود. شاید جریاناتی به تدریج این فضا را ایجاد کرده باشند اما بستر و زمینه آن درجامعه وجود داشت تا جایی که مردم عادی با این قشرخاص داد وستد، نشست وبرخاست و وصلت نمی کردند وآنان عملا به صورت یک« کاست اجتماعی» درآمده بودند وتنها ارتباط با آنها درجشن ها و شادیها وعروسی ها بوده وآنان که حرفه اشان اجرای موسیقی بود همواره برای مردم آرزوی شادی جشن ومسرت می کردند تا خود نیز به نوایی برسند وجالب توجه آن است که عامه مردم ازهنر نمایی آنان در جشن ها وشادیها چنان به وجد آمده وهیجان زده می شدند که ازخود بیخود می گشتند. شادی ازدیر باز نزد ایرانیان مقدس بوده است.
فردوسی بزرگ دراین باره می گوید:
چو شادی بکاهی بکاهد روان
خرد گردد اندر میان ناتوان
اما فردای همان روز روابط عمومی با این قشر هنرمند وشادی آفرین همان بود که بود. از آنجا که ژن هنرموسیقی درمیان این قشرهنرمند موروثی بود گاهی درمیان آنان چهره های درخشان پدید می آمد که اگرجامعه فرصت و میدان می داد نه تنها درایران بلکه در جهان می درخشید مانند علیرضا حسین خانی، پیرولی کریمی، علیخان شفایی، همتعلی سالم ، استاد بی همتای سرنا ومروارید اقیانوس شاه میرزا مرادی، حسین سالم ، زلفی بنیادیان و سلطان کمانچه استاد فرج علیپور.
نیاز به موسیقی ونقش سازنده هنربه تدریج اثرخود را بر روان جامعه می گذاشت وحضور نوازندگان وخوانندگان بزرگی چون علی اکبرشکارچی، درویش رضا منظمی، محمد باجلاوند، بلبل خوش الحان موسیقی لرستان رضا سقایی، حشمت رشیدی، فضل اله صفاری، بهمن اسکینی ،محمدمیرزا وندی ، علی راست کمالوند، نورمحمد پاپی ،غلامرضا سبزعلی ، علیرضا نادری و به ویژه حضورپرطنین ، استثنایی وتاثیر گذار استادایرج رحمانپور که موسیقی لری را ازحالت ایستایی و دورزدن حول چند ملودی و ترانه رها ساخت و مسیری نوین پیش پای آن گشود. همه مانند اعضای یک خانواده بزرگ کاروان موسیقی لرستان را پیش می برند و ازجوانان موفق وپیشتازمانند احسان عبدی پور، همایون پشتدار، حسن سالم، فرشادسیفی، حامدفیضیان، رامین عظمیان، محمد ظفری ومحسن کیهانژاد را به عنوان نمونه می توان نام برد. امروزحضورده ها هنرمند دیگر و صدها هنرجو و آموزشگاه های متعدد موسیقی آینده ای روشن و درخشان را فراروی موسیقی این دیار گشوده است.
اما، دراین میان نقش وجایگاه سازندگان هنرمند سازکمانچه جایگاه ویژه ای است. ساخت کمانچه امروز فراگیر شده وبه صورت یکی ازصنایع دستی درآمده است و همه فعالان این عرصه تلاش دارند دررقابتی تنگاتنگ ازهم سبقت بگیرند. در این میان نگاهی داریم به سیر صعودی برجسته ترین سازنده کمانچه لرستان، تلاشگر پرتوان وعاشق سازهای اصیل لری استاد محمد حسن کاکاوند. هنرمندی خالص وبی ادعا وصاحب نام. چهره ای مردمی وصمیمی و زحمتکش. متولد ۱۳۴۳ ازمحله قدیمی و با اصالت پشت بازارخرم آباد.
درجوانی شیفته ساز کمانچه بوده و ازنوای دلنشین آن به وجد می آمد.
آنگونه که خود نقل می کند:
درسال ۱۳۶۰ کمانچه ای ازمرحوم رامین دربندی به قیمت ۱۵۰ تومان خریدای کردم وباشوق فراوان به خانه آوردم. اما بامخالفت شدید والدین مواجه شدم. پدرم بسیارناراحت شد و مرا مورد شماتت قرارداد. مادم گفت: فردا آن را می بری و پس میدهی!!!
واین مخالفت همه احساس آرزو و شوق مرا به بند کشید. این مخالفت خانواده ناشی ازهمان فضایی بود که درجامعه وجود داشت که درمقدمه به آن اشاره شد. اما ما که همسایه دیوار به دیوار نوازنده برجسته کمانچه علی خان شفایی برادر نوازنده بزرگ علیرضا حسین خانی بودیم وهرروز نوای دلنشین ساز او در خانه ما شنیده می شد و مرا به وجد می آورد و من حسرت می خوردم ازممانعت خانواده، تا اینکه درسال ۱۳۷۰ که تشکیل خانواده دادم و مستقل شدم شور وعلاقه سرکوب شده طغیان کرد ومرا به سوی این ساز جسورو سر کش لری کشاند.
بسیارمشتاق بودم که ساخت آنرا فرا بگیرم .لذا درخیابان کورش قدیم (اسد آبادی کنونی) ازمرحوم صید محمد خان شهبازی دسته وکاسه ای گرفتم وپُرس و جو کردم تا اینکه یکی ازسازندگانِ آن روز آنرا سرهم کرد اما هرکسی با آن می نواخت می گفت خوش صدا نیست.
دوباره اقدام به تهیه کاسه ودسته کردم و به همان شخص مراجعه کردم اما او این بارنپذیرفت وهر چه اصرار کردم وپیشنهاد دو برابردستمزدش را دادم قبول نکرد آنرا سرهم کند زیرا می خواست این کاردر انحصارخودش باشدو من با ناراحتی به خانه آمدم اماشوق ساختن این سازحماسی مرا رها نمی ساخت. تصمیم گرفتم هرطورشده ساخت آنرا یاد بگیرم. هرچه سوال کردم که سیم، پوست، سیخ و لوازم لازم را ازکجا تهیه می کنی سازنده مذکورجواب درستی نداد ومن بازمجبور شدم به تنهایی حرکت کنم و باهزار زحمت اولین سازرا درست کردم و بسیارخوشحال شدم.
کم کم تجربه می کردم که سازهای بعدی را بهتردرست کنم تا اینکه با آقای منوچهر«سعید» نصیری که مغازه فروش نوارهای موسیقی داشت آشناشدم وسازهایم را برای فروش درمغازه این دوست ارزشمند قراردادم. کم کم دربین دوستان ونوازندگان شهرت پیدا کردم وهر روز شور و شوق این کار درمن بیشتر می شد تا آنجا که بدون کمک وحمایت کسی یا ارگانی تنها با عشق وعلاقه سرشاری که به این هنر داشتم تلاش نمودم و هرروز شاهد پیشرفت کارخود بودم. یادم هست برای تزئین کمانچه واستخوانکاری آن به درب قصابی رفتم وقلمه ای تهیه کردم و با تیغ معمولی قطعه ای ازآن جدا کردم و با هزار زحمت بربدنه کمانچه نصب کردم که خیلی ابتدایی بود اما آنروزبرای من یک موفقیت بزرگ بود. تقریبا با اکثر نوازندگانِ آن روزگار تماس گرفتم تا هم سازهایم را امتحان کنم وهم ازتجارب آنان استفاده کنم. مانند مرحوم رحمان نوازنده، زمان آرایش، شنبه محترمی، فرج علیپور وسایرعزیزان تا ساخت کمانچه را به سمت کمال پیش ببرم. کم کم تجربه می آموختم و سازها شکیل ترمی شدند تا اینکه تصمیم گرفتم تصاویرهنرمندان وپیشکسوتان هنرموسیقی را روی سازها حکاکی کنم. تا به حال کسی چنین کاری انجام نداده بود واولین باربود که تصاویرهنرمندانی چون علی اصغر بهاری، سعید فرج پوری، کیهان کلهر، شاه میزا مرادی، رضا سقایی، درویش رضامنظمی، اختیار بنیادی، شاه حسن بنیادی، همت علی سالم، پیرولی کریمی، علیرضا حسین خانی، علیخان شفایی، علی اکبر شکارچی، حسین سالم، رحمان نوازنده، زمان آرایش، شنبه محترمی، زلفی بنیادیان، رامین دربندی، فرشاد سیفی، حامد فیضیان، محمد باجلاوند، محمد ظفری و سایرنوازندگان برجسته را روی کاسه کمانچه حکاکی کردم که هم معرفی این هنرمندان وهم معرفی سازکمانچه بود وآنها را درنمایشگاه های متعدد درسطح کشوربه نمایش گذاشتم تا اینکه درسال ۱۳۸۹ اولین مسابقه جهان یونسکودراستان اصفهان با حضور تمامی سازندگان سازکشور از جمله سازندگان استان لرستان برگزارگردید که به لطف خدا ساز اینجانب مقام نخست مسابقه راکسب نمود ومهر اصالت جهانی یونسکو را دریافت نمودم که درنوع خود موفقیتی بزرگ بود. اما دریغ ازحتی تبریکی خشک و خالی ازسوی همکاران وهنرمندان هم استانی. تنها محمد صادق سیف که ازپیشکسوتان هنرخوشنویسی وموسیقی هستند با جعبه ای شیرینی به خانه من آمد وخود و خانواده ام را خوشحال نمود. سپس درسال ۱۳۹۲ نشان ملی کشور را دریافت کردم. درسال ۱۳۹۴ بازهم نشان ملی کشور از ریاست جمهوری و لوح تقدیر از وزارت کشور را دریافت نمودم. تقدیرنامه ازالمپیاد مبتکران ونوآوران دانشگاه خراسگان اصفهان۱۳۹۰، تقدیر نامه ریاست میراث فرهنگی وتقدیرنامه های متعدد دیگرو دریافت لیسانس معادل که درکشور تنها به اینجانب و آقای ابراهیم قنبری داده شد و در سایت جهانی ویکی پدیا به عنوان سازندگان برترمعرفی شدیم.
محمد حسن کاکاوند، ابراهیم قنبری، قدرت کردی، بیاض امیرعطایی که هم اکنون هم موجود است. امروزکه در خدمت این هنرهستم سازهای متعددی با نقش ونگارهای ویژه تهیه نموده ام برای اولین بار در ایران اقدام به ساخت ساز ابداعی « ماکان» که جایگزین مناسبی برای ویلن سل است کردم. قرار دادن دو کاسه روی هم که بلندتر و بزرگتر از کمانچه است و بسیار مورد توجه نوازندگان قرارگرفت. اولین بار اقدام به ساخت کمانچه پشت باز ۱۸۰ تیکه نمودم و همچنین اولین بار خاتم کاری و منبت کاری روی کمانچه را ابداع نمودم و اکنون خوشحال وخرسندم که تا حدودی به آرزویی که داشتم دست یافته ام و توانسته ام به اشاعه هنر این دیار کهن و دوست داشتنی خدمتی کرده باشم. بر خلاف واکنش و بر خوردهایی که آن روزگار ازسازندگان دیدم و تاثیر مخربی داشت با تمام وجود خوشحال می شوم که علاقه مندان به این هنر اصیل روی آورند و موجب رشد و اعتلای هنر بومی دیارمان گردند.
بله! گذری بود بر روند رو به رشد استاد مردمی و پر تلاش شهرمان محمد حسن کاکاوند که با تلاش و کوشش و پشتکار فراوان توانست پلکان ترقی وپیشرفت را طی نماید.
اما همانگونه که از نام ومفهوم هنر پیداست برای هنرمند شدن فاکتورها و ظرفیت های بایسته ای لازم است. بسیاری علیرغم تلاش فراوان به این مهم دست پیدا نمی کنند. به همین سبب حسادت، رقابت تنگ نظرانه، خود خواهی، خود محوری، انحصارطلبی، تمامیت خواهی در رفتارومنش آنان جای صفات عالیه هنر را می گیرد. تنها در دو عمل است که می توان از امتحان سترگ هنر نمره قبولی گرفت به قول فردوسی بزرگ: دو صد گفته چون نیم کردار نیست. بسیاری در واقع ادای هنرمند بودن را در می آورند آنان هنر رابا تجارب اشتباه گرفته اند و از صفات اخلاقی اجتماعی و انسانی که در واقع پشتوانه هنر است محرومند. اینان هیچگاه ماندگار نمی شوند زیرا آنچه هنرمند را ممتاز و بر جسته می کند صفات عالیه هنرمندانه است که در سرشت سرشار از زیبایی هنر نهفته است.
استاد محمد حسن کاکاوند تا جایی که نگارنده و دوستان او را می شناسند دارای صفات بر جسته ای است و می کوشد در این راه هم مانند تلاش هنرمندانه اش موفق باشد. همه او را به نیکی وجوانمردی، صداقت وصمیمیت می شناسند. او درکنار مشقاتی که در این راه متحمل شده است توانسته است فضای خانه اش را ازشمیم معطر هنرپرکند وهنر را در خانواده اش اشاعه دهد .
هم اکنون دوفرزند پسر ایشان میلاد کاکاوند نوازنده کمانچه و مهدی کاکاوند نوازنده تمبک می باشند واز امیدهای آینده موسیقی لرستان محسوب می شوند. آنان در کنار پدر هنرمند شان صمیمانه و با عشق و علاقه این هنر را به صورت جدی وحرفه ای دنبال می کنند.
همسرمهربان استاد کاکاوند که بارسنگین مادری و خانواده را صبورانه به دوش می کشد. یار و همراهی صمیمی برای استاد می باشد. همراهی و همدلی تمامی اعضای خانواده قطعا در موفقیت استاد کاکاوند نقش بسزایی داشته است. استاد کاکاوند افتخارمی کند که لرستانی است و درمحله قدیمی و با اصالت پشت بازار زندگی می کند. او به زادگاهش عشق می ورزد .
حضور گسترده هنرمندان درجشن ها ومناسبت های مختلف درمنزل استاد کاکاوند خدمت دیگری است در راستای حفظ واشاعه موسیقی ووحدت و همدلی بین هنرمندان. اوبسیار علاقمند به وحدت وهمبستگی هنرمندان است و خود در این راه پیشقدم است. برای این هنرمند ارزشمند آرزوی موفقیت روز افزون داریم .
***

از همین دسته:

(برای مشاهده تیتر ، نشانگر را یک ثانیه روی عکس نگه دارید)

139505251224449738388594 photo_2016-08-22_04-51-08 img_20160916_231919 raho

یک دیدگاه