تاریخ خبر: ۲۲ خرد ۱۳۹۵
رمضان، ماه قَدر و قرآن

رمضان، ماه قَدر و قرآن

رمضان، ماه قَدر و قرآن

به قلم: دکتر محمد جعفر محمد زاده

شَهرُ رَمَضان الّذی اُنزِلَ فیهِ الْقُران هُدیً لِلنّاسِ وَ بَیِّناتٍ مِنَ الْهُدی وَالفُرقان…

«بقره ۱۸۵»

این آیه از آیات مشهوری است که با شروع ماه مبارک رمضان بسیار آن را می خوانیم و می شنویم.

در این مجال اندک وبه مناسبت آغاز این ماه عزیز، به نکاتی نهفته در بخش هایی ازآن اشاره می کنم:

۱ـ درترجمه این آیه می خوانیم که ماه رمضان ماهی است که قرآن در آن نازل شده است. حال آنکه ما می دانیم که آغاز نزول وحی برپیامبرگرامی اسلام (ص) مصادف با بعثت پیامبر عظیم الشأن اسلام است.

انزال به معنی نزول دفعی است و هرگاه با افعالی از این باب به موضوع نزول قرآن اشاره شود، منظور نزول دفعی آن است، اما از تنزیل معنای تدریج استنباط می شود، پس بر این اساس باید گفت که نزول قرآن دو گونه است، یکبار در ماه رمضان و به صورت دفعی و بار دیگر از ابتدای بعثت تا پایان عمرشریف پیامبر اکرم (ص) و در مدت ۲۳سال.

۲ـ در سوره قدرمی خوانیم که اِنا اَنزَلْناهُ فی لَیْلَه الْقَدر، یعنی ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم . ماحصل این می شود که قرآن یکبار دفعی ودر شب قدر نازل شده و یک بار هم به تدریج .

از کنار هم قرار دادن آیات سوره قدر و آیه طلیعه این گفتار و شواهدی دیگر از قرآن به این نتیجه می رسیم که شب قدر نیز که پر فضیلت ترین شب سال است در ماه رمضان واقع است.

۳ـ از نبی مکرم اسلام (ص) منقول است که نه تنها قرآن، بلکه صحف ابراهیم، تورات موسی و زبور داوود هم در روزهایی ازماه رمضان نازل شده اند. برای پی بردن به بخشی از چرایی این مسأله مثالی لازم است: وقتی که مهندسین می خواهند بر روی رودخانه ای پلی ارتباطی ایجاد نمایند، حداقل دو ویژگی را در نظر می گیرند؛ اول جایی را انتخاب می کنند که دو کرانه رودخانه به هم نزدیک باشند ودیگر، جایی پایه های پل را احداث می کنند که از استحکام کافی برخوردار باشد، به نظر می رسد رمضان برای ارتباط بین خالق وبنده چنین خصوصیتی داشته باشد، هم فاصله به واسطه عبادات نزدیک می شود و هم اعمال و عبادات از ارزش و استحکام کافی برخوردارندتا جایی که نَفَس روزه دارهم عبادت محسوب می شود.

۴ـ در ادامه آیه مورد بحث می خوانیم: یُریدُاللّهُ بِکمُ اْالیُسْرِ وَلا یُریدُ بِکُمُ اْلعُسر، یعنی خداوند برای شما آسانی می خواهد وخواستار به سختی افتادن شما نیست.

با توجه به ظاهر سخت و طاقت فرسای روزه، آسانی مدنظر آیه، مربوط به نتیجه معنوی تکلیف روزه است و درواقع این بخش از آیه تسلی مؤمنین برای تحمل سختی است و به تعبیر مولوی:

در روزه اگرپدید شد رنج

گنج دل ناپدید با ماست

(۲)

ما آینده خودمان هستیم

انسان تحقق وجود خود را در زمان می بیند و به همین جهت می خواهد ازآینده خود و جهان و جامعه ای که در آن است با اطلاع شود. اما باید دانست که، آینده پژوهی چیزی جدا از ما و اکنونِ ما نیست، بلکه وصف راهی است که می پیماییم و کاری است که امروز برای فردا انجام می دهیم . در حکایتی نقل می شود که، کسی در راهی می رفت، به شخصی دانا و بهره مند از حکمت رسید ، از او پرسید : من به فلان مقصد می روم، کی به آنجا می رسم؟ آن شخص در جواب گفت :راه برو، مرد مکدرشد وچهره در هم کشید وگفت: من می پرسم که کی به مقصد می رسم و تو می گویی که راه برو!

راهش را کشید ورفت. هنوز چند قدمی دور نشده بود که آن مردِ دانا مسافر را صدا کرد وگفت: فلان وقت می رسی.

مسافر تعجب کرد و اندیشید که لابد باید با فردِ سبک عقلی طرف باشد که اینگونه پریشان سخن می گوید؟!

اما به واقع آن مرد از سرِدانایی پاسخ داده بود، زیرا تا معلوم نباشد که ما چگونه و با چه توانایی و سرعتی راه می رویم، نمی توانیم بدانیم که کی وچگونه به مقصد می رسیم.

در مورد آینده پژوهی نیز مهم این است که داشته های خود را بشناسیم و از توانایی های خود با خبر باشیم. در واقع مقدمه آینده پژوهی خود آگاهی است.

به عنوان مثال: کشور ما امکانات و منابع فراوانی دارد و شاید بسیاری از آنها هدر رفته باشد اما هنوز هم توان و قوه بسیار دارد و با وجود این امکانات می توان با برنامه ریزی برای توسعه ، آینده پژوهی کرد، به شرط اینکه بدانیم از آنچه داریم در کجا وچگونه وبرای چه مقصودی بهره برداری کنیم و همه اینها موکول به این است که، توانایی ها و ناتوانی هایمان را بشناسیم و بین بنیه های اجرایی، فرهنگی، علمی و پژوهشی ما هماهنگیِ هدفمند ایجاد نماییم.

بر این اساس، آینده نگری کشف یک آینده معین ومحتوم نیست بلکه وصف راهی است که می پیماییم وکاری است که امروز برای فردا انجام می دهیم.

درحقیقت آینده ما، ما هستیم، یا بهتر بگویم ما آینده خودمان هستیم. آغاز آینده پژوهی برای توسعه جامعه و حتی تعالی خودمان، مشروط به خود آگاهی به وضع موجود و درک مشکل ها و پذیرفتن ضعف ها و به عهده گرفتن رفع و حل مشکل هاست. باید بدانیم که بسیاری داشته های موجود، امکان آینده هستند. جای آینده پژوهی برای توسعه، بایگانی مراکز علمی و نظریه پردازی نیست. آینده ی ما با نظر به زندگی و وضع کوچه و بازار و مدرسه و کار و اشتغال و اخلاق عمومی شکل می گیرد و درستی و نادرستی آن با تحولی که در این اوضاع صورت می گیرد اثبات می شود.

 

از همین دسته:

(برای مشاهده تیتر ، نشانگر را یک ثانیه روی عکس نگه دارید)

جواد سلیمانی علی صابر تیمور احمدوند

یک دیدگاه