تاریخ خبر: ۲۸ خرد ۱۳۹۵
مجاهدان اردوگاه نخیله جان بر کف عازم میدان صفین

مجاهدان اردوگاه نخیله جان بر کف عازم میدان صفین

مجاهدان اردوگاه نخیله جان بر کف عازم میدان صفین

درکعبه شد پدید وبه محراب شد شهید

نازم به حسن مطلع وحسن ختام او

اردوگاه نخیله درکوفه، ازانبوه مجاهدان داوطلب موج می زد وهمگی، جان برکف، منتظر فرمان حرکت بودند. سرانجام امام درروزچهارشنبه پنجم ماه شوال سال سی وشش هجری وارد اردوگاه شد و روبه سپاهیان کرد وفرمود:

سپاس خدای را هربار که شب آید وجهان تاریک گردد

ستایش خدای را، هروقت که ستاره ای درآید یا پنهان شود

سپاس خدای را که نعمت های او را پایان و بخشش های او را برابری و پاداش نیست

نوابغ و نوادرروزگار شاید هرهزارسال یکبارظهور می کنند. دراین هزاره نام بردار تاریخ بشریت گاه ستاره ای می درخشد و ارکان هستی بشریت را دراین تجّلی باشکوه آن سان روشن وتابناک می کند که شعاع درخشش آن تا جهان باقی است وبشریت درآن نشو و نما می کند همچنان تابان ودرخشان و نورافشان است.

علی(ع) چهره تابناک بشریت درپهن دشت هویت تاریخ، نقطه آشکار و درخشانی است که امروز از پسین هزار و چهارصد و اندی سال گستره این نور و روشنایی بر همه آفاق گسترده و تا قیام یوم النشور پا برجا وپایدار وماناست. این است راز و رمز تجلی چهره تابناک مردی که بعد از مقتدا و مولایش حضرت محمد (ص) نقطه عطف تاریخ جهان اسلام به شمارمی رود.

درتاریخ اسلام پیرامون خلافت های بعد ازپیامبر(ص) حرف وحدیث بسیاراست. درباره خلافت علی بن ابیطالب حتی معاندان اسلام و کسانی که با اساس اسلام هم مخالف بوده اند نتوانسته اند ازبیان حقایق نیکوی این دوران خود داری کنند.

توطئه ازپیش طراحی شده علیه امیرمومنان (ع) به وسیله دشمنان وی درنگاه تاریخ نویسان با نظرات متفاوتی مطرح شده است. پرداختن تصویر علمی جریانات تاریخی مستلزم عقلی سرشار و مبتکر وبرخوردار ازجامعیت علمی است. انعکاس این حقیقت را در زمینه های گوناگون می توان دید.

مثلا دراینکه واقعیت جهان ممکن نیست به صورت جامع ومستوفا توسط هیچیک از شاخه های علوم اکتشاف شود و این البته بدان معنی نیست که فعالیت در شاخه های علوم بی فایده و بی حاصل باشد، زیرا که مقدمه جمع و جور کردن حاصل واستنتاج کلی بوسیله یک عقل نسبتا جامع ورسیدن به حقیقت است. همچنین در تغیترات تاریخی یک بعدی به روشنی منعکس است. تعبیراتی که یک اقتصاددان مجرب با یک سیاستمدار و یک فیزیکدان از جامعه یا جهان کرده است مثال بارز آن ماتریالیسم تاریخی همان بینش یک بعدی ازدریچه اقتصادی به جریانات وتحولات اجتماعی است.

بنا براین شخص باید ازجنبه های مختلف جامعه آگاهی قابل ملاحظه ای داشته باشد تا بتواند جریانات تاریخی را دریابد و توجیه وتمثیل کند. جریانات و اتفاقات دوران حکومت علی(ع) به اجماع مورخان هرچند چهارسال واندی بیشتر نبود اما درخشان ترین شرایط حکومتی وخلافت و رهبری داهیانه را در همین دوران کوتاه می توان مطرح کرد.

منابع معتبری نظیرمروج الذهب، تاریخ طبری، کامل ابن اثیر، الامامه والسیاسه، تاریخ یعقوبی، تاریخ الفخری، تاریخ ابن عساکر ومراه الاسلام دکتر طه حسین، همه و همه در جهاد ضدرجَعَت و انقلاب مجدد تکاملی وخط اصلی برنامه حکومت مولا متفق القول بودند. چرا چون حکومت علی (ع) متکی به توده های مردم و درخدمت سعادت و رستگاری مردم بود. مولایمان با یک نگاه آگاهانه برنامه کار خود را در همان آغازخلافت به مردم اعلان کرد.

علی (ع) به خوبی آگاه بود که رجعت در ادوارسه گانه. شیوه جهاد مرامی، سیاسی و اخلاقی مورد تایید انسانهای آزاده ای است که به پیروی از رسول اعظم جانشین بعد از او را می پذیرند و بر آن صحه می گذراند.

درمسیرجنگ های متعددی که بین امام با معاندین اتفاق افتاد سه جنگ شرایط خاص خود را داشت. جنگ جمل، جنگ صفین و واقعه نهروان.

امیرالمومنین(ع) درآستانه جنگ جَمَل به جهاد مرامی دامنه دارای مبادرت جست. برای مثال بی سلاح بر استرپیامبر نشسته زبیر را ندا داد که: پیش آی.

ذُبیر بی سلاح نزد وی آمد و درحضور هردوسپاه یکدیگر را درآغوش گرفتند.

علی( ع ) فرمود: ای زبیر! چرا علیه من قیام کردی؟ وحدیث پیامبر را به یادش آورد.

زبیر ضمن تصدیق آن حدیث از کرده پشیمان شد و مردد ماند که اینک که دوسپاه تلاقی کرده اند چگونه از میدان کارزار پا تواند کشید. این به خدا لکه ننگی پاک نشدنی است.

علی (ع) به وی فرمود: پیش از آنکه ننگ وآتش را به جان بخری با ننگ تنها ازصحنه پیکار بازگرد.

زبیرپذیرفت وبازگشت.

به این ترتیب زبیر در نتیجه یک مذاکره مستند به قرآن وسنت قانع شده و از کار زار ناروا کناره جست وضربه شکننده ای بر پیکر نیروی تجاوز کار وارد شد.

سایر مجاهدان اسلام و رهروان مولا هم به پیکار مرامی بر می خاستند.

درهمین میدان، عمار یاسر در میان صفوف دوسپاه از عایشه پرسید: به چه چیز دعوت می کنی وچه می خواهی؟

عایشه گفت: خونخواهی عثمان.

عمارگفت: خدا آنان را که اینک به تجاوزمسلحانه دست زده اند و آنرا که به ناحق مطالبه قصاص می کند بکشد.

امام علی (ع) پیشوای شیعیان جهان ازآغاز تا امروز تنها شخصیتی است در دنیای اسلام که هرگاه خواسته اند یک انسان کامل را مثال بزنند اولین اسم و نخستین چهره نام علی(ع) و تجسم عینی او بوده است. جنگ های مشهور دوران اولیه اسلام را وقتی بررسی می کنیم از اُحُد تا خیبر، صفین و جمل ونهروان، داستان هرکدام موضوع کتابی است که دهها بار خواندن را می طلبد. حوادث و رویدادهای زندگی ۶۳ ساله پیامبر اعظم (ص) نیزهرکدام در تاریخ اسلام فصل جداگانه ای را به خود اختصاص داده است.

دوحادثه و دونوع رخداد غمبار، پیامبر اعظم (ص) را سوگوار کرد. نخست مرگ غمبار عمویش ومتعاقب آن درگذشت همسر نیکوکار وهمدل وهمراهش در تمام عرصه ها.

با درگذشت این دو حامی بزرگ، میزان خفقان و فشار برمسلمین درمکه فزونی گرفت تا آنجا که درسال سیزدهم سران قریش در یک شورای عمومی تصمیم گرفتند که ندای توحید را با زندانی کردن پیامبر(ص) یا با کشتن و یا تبعید اوخاموش سازند.

قرآن این سه نقشه را یاد آور شده ومی فرماید:

وَ إِذْ يَمْکُرُ بِکَ الَّذينَ کَفَرُوا لِيُثْبِتُوکَ أَوْ يَقْتُلُوکَ أَوْ يُخْرِجُوکَ وَ يَمْکُرُونَ وَ يَمْکُرُ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماکِرينَ

« انفال آیه ۳۰ »

« به یاد آور زمانی که کافران برضد توحیله کردند و برآن شدند که ترا در زندان نگه دارند یا بکشند و یاتبعید کنند (بیرون کنند)، آنان از درِ مکر وارد می شوند و خداوند مکر آنان را به خودشان باز می گرداند و خداوند ازهمه چاره جوتراست»

قریش تصمیم گرفتند که از هرقبیله فردی انتخاب شود وسپس افراد منتخب به هنگام نیمه شب یکباره برخانه پیامبر(ص) هجوم برده، او را بکشند. بدین طریق هم مشرکان ازتبلیغات او آسوده می شدند و هم خون او درمیان قبایل عرب بخش می شد ولذا بنی هاشم نمی توانست با تمام قبایلی که در ریختن خون وی شرکت کرده بودند به خونخواهی ومبارزه برخیزند. فرشته وحی پیامبر را ازنقشه شوم مشرکان آگاه ساخت ودستور الهی را به او ابلاغ کرد که باید هر چه زودتر مکه را به عزم یثرب (مدینه) ترک کند. شب مقرر فرا رسید و مکه و محیط خانه پیامبراعظم(ص) درتاریکی فرو رفته بود. ماموران مسلح قریش هر یک از سویی به جانب خانه رسول خدا (ص) روی آوردند. اکنون پیامبرخدا (ص) باید با استفاده از شیوه غافلگیری خانه را ترک کرده و در عین حال چنین وانمود کند که درخانه است و در بستر خود آرمیده.

برای اجرای این نقشه لازم بود که فرد جانبازی در بستر او بخوابد و رو انداز سبز پیامبرخدا(ص) را به خود بپیچد تا افرادی که نقشه قتل ایشان را کشیده اند تصور کنند که او هنوز خانه را ترک نگفته است و لذا توجه آنان تنها به خانه وی معطوف شود.

اما آن کیست که در خوابگاه پیامبراکرم(ص) بخوابد و ازجان خود برای این کار مایه بگذارد؟ این فرد فداکار لابد کسی است که از همگان به او نزدیکتر است و از زمره کسانی است که به او و دین او ایمان آورده است و از آغاز بعثت پروانه وارگرد شمع وجودش گردیده است…

آری این شخصیت شایسته وبایسته کسی جز علی نیست و این افتخار تنها شایسته اوست. چهل نفر آدمکش اطراف خانه پیامبر(ص) را محاصره کرده بودند و از شکاف در به داخل می نگریستند. وضع خانه را عادی می دیدند وگمان می کردند که پیامبر دربستر خود آرمیده است. همه سراپا مراقب بودند و آنچنان وضع خانه را تحت نظرگرفته بودند که جنبش موری از نظر آنان مخفی نمی ماند. پرده تیره شب سرانجام به کنار رفت وصبح صادق سینه افق را شکافت و ماموران با شمشیرهای برهنه به طوردسته جمعی به خانه پیامبر(ص) هجوم بردند. اما وقتی وارد خوابگاه شدند علی (ع) را به جای ایشان یافتند. با خشم و غضب به علی گفتند پیامبرکجاست؟

علی فرمود مگر او را به من سپردید که از من او را مطالبه می کنید. ناچار علی را با خود به سوی مسجد الحرام بردند و پس ازمختصری بازجویی ناگزیر آزادش کردند .

قرآن مجید برای اینکه این فداکاری بی نظیرجاودان بماند در طی آیه ای جانبازی علی(ع) را می ستاید و او را از کسانی می داند که جان به کف درراه کسب رضای خدا می شتابند.

وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ وَاللّهُ رَؤُوفٌ بِالْعِبَادِ …

«بقره آیه ۲۰۷»

(بسیاری از مفسران شان نزول این آیه را حادثه« لیله المبیت» می دانند ومی نامند و بر آنند که آیه به همین مناسبت درشان علی (ع) نازل شده است)

مولایمان علی (ع) شعرمی سرود اما هرگز خود را شاعر نمی خواند. در نهج البلاغه گاه گاه به ابیاتی از مولا برخورد داریم. بعد از حادثه یوم البیت که به دنبال آن مسئله بعثت پیامبراکرم (ص) پشتوانه این امر شد و نقطه عطفی در تاریخ اسلام. امام امیر المومنین این ابیات را سرود (۳)

۱ـ وَقَيْتُ بِنَفْسي خَيْرَمَنْ وَطَأ الْحصي

وَ مَنْ طافَ بِالبَيْتِ العَتيقِ وَ بِالحِجْرِ

«من جان خود را برای بهترین فرد روی زمین

ونیکوترین شخصی که خانه خدا وحجر اسماعیل را طواف کرده است سپرقرار دادم»

۲ـ محمد لما خاف اَن یَمکرُوا به

فَوَقاهُ ربى ذوالجَلالِ مِنَ المَکر

«آن شخص عالیقدرمحمد (ص) بود

ومن هنگامی دست به این کار زدم که کافران نقشه قتل او را کشیده بودند،

ولی خدای من او را از مکر دشمنان حفظ کرد»

۳ـ وبت اَرَاعیهِم مَتى یَنشُرُونَنى

وَ قَد وطنتُ نَفسى على القَتل والاُسر

«من در بستر وی بیتوته کردم

ودر انتظارحمله دشمن بودم

و خود را برای مرگ واسارت آماده کرده بودم»

در دوکتاب معتبربحارالانوار به نقل از احیاء العلوم غزالی وسپس خصال شیخ صدوق واحتجاج طبرسی وهمچنین نقل ازسید بن طاووس درباره این شب تاریخی که علی (ع) به جای پیامبر(ص) آرمید ونَفَس کسی هم از این بابت نتوانست بالا بیاید، آمده است که: فداکاری امیرمومنان در این شب شبیه به فداکاری اسماعیل وتسلیم او در برابرپدر (ابراهیم) بود که برتری ایثارعلی(ع) را به وضوح در این مورد خاص اثبات می کند.

طلحه و زبیر چه کسانی بودند؟

طلحه نام آشنایی در تاریخ اسلام است. و اما درفرهنگ ناظم الاطباء یا فرهنگ نفیسی جلد سوم ص ۲۲۵۳ ذیل کلمه طلحه آورده است که:

یک واحد درخت، یا تک درخت را طلحه می گویند وسپس درفراز دیگری می گوید:

طلحه نام ماده شتری است وگاه شتر که گرفتار شکم درد می شود به آن ابل الطلحه می گویند ودر عین حال به زمین وسرزمینی که درختان زیاد داشته باشد طلحه می گویند.

و اما این طلحه که درهمه منابع اسلامی از وی وهمینطور «زبیر» نام برده و می شود کیست؟

طلحه درعین حال نام چهارشخصیت مطرح است که از آنها نام برده می شود

۱ـ ابوطلحه؛ ملقب به کبش الکتیبه نام ونسبتش را عبداله بن عبد الغری ابن عثمان بن عبد الداربن قصی. نوشته اند وی در جنگ بدرحامل یکی ازسه پرچم یا بیرق سپاه قریش بود که در همین غزوه به دست علی بن ابی طالب(ع) امیرمومنان کشته شد.

۲ـ طلحه دوم؛ فرزند طاهر ذوالیمینین هم به نام طلحه شهرت دارد که دومین امیر ازسلسله طاهریان است. واقعه مهم دوره امارت او جنگ هایی است که با خوارج سیستان داشت و برآنان فائق آمد.

۳ ـ طلحه سوم؛ وی فرزند عبداله بن سعد خزاعی است که مشهور است به طلحه الطحات از بخشندگان معروف عرب است. به بنی امیه تعلق خاطرداشت. ازطرف زیاد بن سلمه به حکومت سیستان منصوب شد.

۴ ـ طلحه چهارم؛ عبداله بن عوف زهری معروف به طلحه الندی که وی نیز ازبخشندگان وسخاوتمندان معروف عرب و قاضی مدینه بود و درمدینه هم از دنیا رفت.

و اما طلحه اصلی و مورد نظر ما:

ابن عبیداله عثمان بن عمرو کعب بن سعد بن تیم بن مره قریشی معروف به طلحه الجواد و طلحه الجود کنیه اش ابومحمد است. ازکبار اصحاب رسول اکرم (ص) و ازعَشَر مبَشره. سال تولدش ۲۸ سال قبل ازبعثت. وی یکی از معدود افراد قریشی بود که نوشتن و خواندن را می دانست.

وی در برخی از غزوات پیامبر(ص) نظیر احد و تبوک شرکت داشت و درجنگ احد بود که مجروح شد. او درحجه الوداع نیز رسول گرامی اسلام (ص) را همراهی می کرد و همچنین یکی از صحابه شش گانه است.

پس ازقتل عثمان، امیرمومنان علی (ع) قبول خلافت نکرد که ناچار به طلحه رجوع کردند. او نیز نپذیرفت وخود می دانست که خلافت برای او زود است و در قواره وی نمی گنجد. بار دیگر به علی(ع) مراجعه کردند، علی (ع) گفت یاران پیامبر بیایند. نخست مهاجر و انصارکه آنان آغازسخن کنند.

وقتی اصحاب پیامبرکه معروف و شناخته شده بودند آمدند. طلحه و زبیرکه جزوآنان بودند نیامدند. همین امرموجب شد که مالک اشتر به سراغ طلحه رفت و به اوگفت: این نیامدن تو معنی داراست ومی خواهی بین مسلمانان اختلاف ایجاد کنی و فردا تومسلمانان را بی امام خواهی کرد. مردم بصره سراغ تو آمدند، چرا بیعت نکردی؟ امروزکه مردم بر علی (ع) اجماع و اتفاق کرده اند نیامدن تو نشانه چیست؟ اگر امروز همراه من نیایی در همین جا گردنت را خواهم زد و….

سرانجام مالک توانست طلحه و زبیر را نزد امام بیاورد. دربرخورد نخستین امام به طلحه فرمود که: مردم مرا برای این کارانتخاب کرده اند اما من به آن رغبتی ندارم. هر کدام ازشما مایلید من با شما بیعت خواهم کرد.

طلحه گفت: معاذالله، تا جایی که تو باشی من که باشم؟

به دنبال این سخنان مالک اشتر رو به مولا علی (ع) کرد وگفت: یا علی دست بازکن که می خواهند با توبیعت کنند وهمینطورهم شد و نخستین کسی که با علی (ع) بیعت کرد طلحه بود واین درتاریخ منعکس است و معروف.

متعاقب او زبیرو چند تن دیگر این بیعت را بعد ازطلحه به انجام رساندند ولی متاسفانه این بیعت شکل ظاهر قضیه بود و همین طلحه و زبیر درست نقطه مقابل امیرمومنان و برخلاف مصالح او جامعه مسلمین گام برمی داشتند. به همین دلیل در جنگ جمل به عایشه پیوستند و علیه مولا قیام کردند. حتی در مسجد بصره مجلسی با حضورعایشه منعقد کردند کاری که خلافت مشی پیامبر(ص) بود. دراین مجلس می خواستند علی(ع) را خلع وطلحه را به خلافت برسانندکه مخالفان طلحه وموافقان با علی(ع) جلسه را به هم زدند و کار سرنگرفت. جنگ جمل که پیش آمد طلحه و زبیر جزو فرماندهان جنگ بود. در همین جنگ هر دو کشته شدند. طلحه درحین مرگ ثروت انبوهی از خود به جای گذاشته بود که معلوم نبود از کجا آن را جمع آوری کرده است.

و اما زبیر کیست ؟

زبیر zobayr ضمن اینکه از اعلام (نام ها) است در فرهنگ ناظم الاطباء معروف به فرهنگ نفیسی ذیل صفحه۱۷۴۲ چنین آمده است. زبیر در فارسی و عربی به معنی بلا و گِل سیاه و گوش و درعین حال نام کوهی است که حق سبحانه درآنجا با موسی سخن می گفت که البته این کوه شاید همان کوه طورباشد

و اما دراعلام معین چندین معنی ومورد را برای واژه یا کلمه زبیر مطرح کرده است. نخست اینکه ناحیه ای درعراق عرب و مرکز آن قصبه زبیر است و در آن قبرهای عتبته بن غزوان مازنی، ابن سیرین خواب گزار معروف به حسن بصری و خود زبیر قرار دارد.

و اما در بین رجال و شخصیت ها چند نفر به نام زبیر معروفند

نخست ابوعبداله قریشی از علمای مدینه که متولی قضاوت وقاضی القضات مکه بوده و کتابی دارد به نام «اخبارالعرب و ایامها» که نسخه خطی آن درآکسفورد قرار دارد.

و اما زبیر اصلی و مورد نظر که همتای نام طلحه در بیشتر کتب و تاریخ اسلام آمده کسی نیست جزابن عوام قرنی.

وی ازخویشاوندان پیغمبر(ص) است. مادرش صفیه نام دختر عبد المطلب می باشد. اویکی از شش تن اصحاب شورای معروفی است که عمرخلافت را بریکی از آنان روا داشت. زبیر بعد ها به حبشه مهاجرت کرد و در جنگ های بدر و یرموک و فتح مصر حضور داشت و سرانجام همانگونه که درشرح حال طلحه آمد درکنار طلحه و یکی از فرماندهان سپاه عایشه در جنگ جمل کشته شد.

توضیحات:

۱ـ جهاد مرامی در فرهنگ معنوی امام (ع) عبارت بود از مذاکره، ارشاد، اعزام نماینده و صحبت از صلح وصلاح، مراجعه به قرآن و سنت و سایر اموری که از دایره جنگ و قتل و خونریزی بدور بود.

۲ـ این عمل زبیر ونصیحت امیر المومنین همان جهاد مرامی است.

تاریخ طبری جلد ۲ص ۹۷

۳ـ دَُرر المنثور جلد ۳ـ ص ۱۸۰

 

از همین دسته:

(برای مشاهده تیتر ، نشانگر را یک ثانیه روی عکس نگه دارید)

139506041514348698474474 82139732-70847264 139311071113436214609894 139504270907132578150884

یک دیدگاه