تاریخ خبر: ۰۹ مرد ۱۳۹۵
۷۰۰۰ شیء مفرغی حسرت به دل نمایش ماند

۷۰۰۰ شیء مفرغی حسرت به دل نمایش ماند

غریب در خانه؛ آشنا در غربت/ ۷۰۰۰ شیء مفرغی حسرت به دل نمایش ماند

چشم‌انتظاری هفت هزار شیء مفرغی تاریخی برای نمایش حکایت مهجور ماندن قطب مفرغ دنیاست که اگرچه در خاستگاه خود همچنان چشم‌به‌راه موزه مانده اما در «لوور» پاریس جایی برای خودنمایی دارد.

گروه استان‌ها – فاطمه حسینی: استان لرستان به دیار «بلوط و مفرغ» شهره است، جایی که زیباترین مکتب فلزکاری در جای‌جای استان بروز و ظهور پیداکرده تا اشیا مفرغی زاده لرستان راهی موزه‌های بزرگ دنیا شود.

گاه‌گاهی حتی می‌توان رد این آثار ارزشمند را در حراجی‌های مختلف دنیا دید که به دور از خاستگاه خود دست‌به‌دست می‌شوند و شاید دور و دورتر؛ این حکایت گنجینه‌ای است که در دیار خود مهجور و مغفول مانده است.

عصر مفرغ، یکی از شاخص‌ترین دوران فرهنگ بشری به شمار می‌رود که شاهد زیباترین و عجیب‌ترین آثار در این دوره زمانی چند هزارساله در میان ملل مختلف هستیم، اما پرکاربردترین مفرغ‌هایی که منحصربه‌فرد است از غرب ایران و در خطه لرستان پیداشده و در حقیقت زیباترین مکتب فلزکاری را می‌توان در لرستان مشاهده کرد.

مفرغ لرستان باوجود قدمت و زیبایی بی‌نظیر مورد هجوم کاوشگران غیرمجاز طی دهه‌ها و سال‌های گذشته قرار گرفته و در میان بی‌توجهی متولیان بخش زیادی از این مفرغ‌ها به خارج کشور منتقل شد به‌طوری‌که در برخی از موزه‌های مهم دنیا ازجمله موزه «لوور» بخشی به مفرغ‌های لرستان اختصاص داده‌شده است.

بهترین مفرغ دنیا

هوشنگ بازوند استاندار لرستان در مورد قدمت لرستان و اشیا تاریخی آن معتقد است که وجود این هنر، فرهنگ و تمدن غنی لرستان ثروت عظیمی برای این استان محسوب می‌شود به‌طوری‌که این ثروت عظیم می‌تواند در مسیر توسعه و پیشرفت استان به‌عنوان یک بستر و شاخص زیربنایی مطرح باشد.

وی با اشاره به تمدن کهن لرستان و هنرنمایی مردمان این دیار در برهه‌های تاریخی مختلف ادامه داد: هنر به‌عنوان ثروت بزرگ این سرزمین مرزی را نمی‌شناسد به‌طوری‌که مفرغ لرستان به‌عنوان یک هنر اصیل، مهم و ارزشمند تابع جغرافیا نبوده و در سراسر دنیا مطرح است.

استاندار لرستان با یادآوری اینکه امروز هنر دست مردمان لر در جای‌جای دنیا شناخته‌شده است، تصریح کرد: هنر مرز نمی‌شناسد و سرمایه اصلی مردم لرستان همین هنر و فرهنگ غنی است.

بر اساس خلاقیت به‌کاربرده در مفرغ‌های استان، مفرغ لرستان به‌عنوان بهترین مفرغ دنیا معرفی‌شده استیک باستان‌شناسی لرستانی نیز در مورد ویژگی‌های منحصربه‌فرد مفرغ‌های لرستان به خبرنگار مهر گفت: خلاقیتی که درزمینهٔ ساخت مفرغ‌های استان به‌کاررفته است در هیچ جای دنیا همچنین خلاقیتی به کار نرفته است.

کوشکی اضافه کرد: بر اساس خلاقیت به‌کاربرده در مفرغ‌های استان، مفرغ لرستان به‌عنوان بهترین مفرغ دنیا معرفی‌شده است.

سازندگان مفرغ در لرستان زندگی می‌کردند

اوج زیبایی مفرغ لرستان در آثار کشف‌شده در غار کلماکره و همچنین محوطه تاریخی سنگ تراشان متجلی شده است.

کارشناس میراث فرهنگی لرستان با اشاره به مفرغ‌های کشف‌شده در سنگ تراشان به مهر گفت: اهمیت این محوطه تاریخی ازآن‌جهت بوده که برای اولین بار در طول تاریخ مفرغ‌های لرستانی و سبک لری از این محوطه به دست آمد.

اشیایی که در روستای سنگ تراشان کشف‌شده اشیاء «مینیاتوری» مفرغی بوده که فقط مختص به این محوطه استحسن‌پور ادامه داد: هرچه که مفرغ در لرستان به‌دست‌آمده به‌جز محوطه تاریخی «سرخ دم» کوهدشت همه از طریق حفاری قاچاق به‌دست‌آمده است.

وی بابیان اینکه در روستای سنگ تراشان ثابت شد که سازندگان مفرغ در لرستان زندگی می‌کرده‌اند بیان کرد: اشیا کشف‌شده در روستای سنگ تراشان یک ویژگی خاص دارند و یک نمونه از اشیایی که در این روستا کشف‌شده اشیاء «مینیاتوری» مفرغی لرستان است که فقط مختص به این محوطه است.

حسن‌پور یادآور شد: در موزه قلعه فلک الافلاک نیز بعضی از این آثار مانند «سر تبر»های کوچک به‌اندازه هفت سانتی‌متر، پیکرک‌های انسانی و حیوانی به‌اندازه پنج‌تا ۱۰ سانتی‌متر، پیکرک‌های دووجهی زن و مرد و شمشیرهای کوچک مینیاتوری به‌اندازه شش تا هفت سانتی‌متر در حال نگهداری است.

۷ هزار شی مفرغی در لرستان وجود دارد

و اما اگر ازآنچه به‌صورت قاچاق از کشور خارج‌شده و یا ازدست‌رفته که بگذریم، سؤال این است که آثار باقی‌مانده مفرغی لرستان هم‌اکنون چه حال‌وروزی  دارند و چه برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری برای معرفی این گنجینه صورت گرفته است.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری لرستان با اشاره به وجود ۱۲ هزار قطعه اشیا تاریخی و مفرغ در قلعه فلک الافلاک لرستان به مهر گفت: مفرغ آلیاژی ترکیبی ساخته‌شده از ۷۰ درصد مس و ۳۰ قلع است.

غلامرضا سلیمانی اظهار داشت: از مجموع ۱۲ هزار شیء در گنجینه قلعه تاریخی فلک‌الافلاک موجود حدود هفت هزار شی از آن‌ها اشیاء مفرغی هستند.

مفرغ لرستان موزه ندارد

اما این هفت هزار قلم شی‌ءتاریخی مفرغی هنوز بهانه‌ای برای احداث موزه مفرغ در لرستان نشده است، موضوعی که مدیرکل میراث فرهنگی لرستان این‌گونه به آن واکنش نشان می‌دهدبا توجه به کارشناسی‌های انجام‌شده قرار است که مجموعه مهمانسرای ارتش، آزادسازی شود و سپس این مجموعه را به‌ موزه مردم‌شناسی اختصاص خواهیم داد.

مدیرکل سازمان میراث فرهنگی لرستان به مهر گفت: پس از خارج کردن موزه مردم‌شناسی از قلعه فلک الافلاک، کل مجموعه‌ای که در حال حاضر در محل این بنای تاریخی به‌عنوان موزه استفاده می‌شود به مجموعه مفرغ اختصاص داده خواهد شد.

تا اینجای داستان مفرغ لرستان بدون موزه در دیار خود ناشناخته باقی‌مانده است، این در حالی است که تاکنون تنها قدمی که برای معرفی این داشته‌های ارزشمند صورت گرفته نصب تندیس‌های مفرغ در پارک‌های شهر خرم‌آباد و احداث باغ مفرغ در مرکز لرستان است، باغی که همچنان تکمیل نشده است.

باغ نیمه‌کاره مفرغ لرستان

باغ مفرغ لرستان فضایی است در خرم‌آباد که قرار است محل نصب مجموع تندیس‌های مفرغی شاخص لرستان باشد تا در معرض دید گردشگران و علاقه‌مندان قرار گیرد، جایی که تاکنون تنها میزبان چند تندیس بوده است.

یحیی عیدی بیرانوند شهردار خرم‌آباد در این رابطه بابیان اینکه کار شبیه‌سازی مفرغ‌های لرستان به‌عنوان مجسمه و نصب آن‌ها در پارک‌های خرم‌آباد از برنامه‌های شهرداری خرم‌آباد است، تصریح کرد: ۲۰ مجسمه شبیه‌سازی مفرغ‌های استان در پارک‌های شهر نصب می‌شوند.

عیدی بیرانوند ادامه داد: خرم‌آباد سرزمین مفرغ بوده که اگر به‌خوبی معرفی شود می‌توانند این شهر را به یک‌قطب گردشگری در کشور تبدیل کنند.

شهردار خرم‌آباد با اشاره به ایجاد باغ مفرغ در خرم‌آباد یادآور شد: مفرغ‌های لرستان در تمام دنیا مشهور بوده ولی در معرفی این آثار تاریخی تاکنون غفلت شده است.

وی عنوان کرد: با راه‌اندازی باغ مفرغ خرم‌آباد تلاش خواهیم کرد که هنر مفرغ استان را از مهجور بودن در حوزه معرفی به گردشگران و مردم خارج کنیم.

لرستان قطب ناشناخته مفرغ

به‌رغم این اقدامات ناچیز همچنان مفرغ لرستان به‌عنوان سرمایه ارزشمند این دیار در حد شایسته به گردشگران ایرانی و خارجی معرفی نشده است، این موضوع را امیرعباس اعتمادی نیا عضو کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی خرم‌آباد مورد تأیید قرار می‌دهد.

وی با تأکید بر لزوم برند سازی ظرفیت‌های گردشگری استان لرستان گفت: با توجه به تعدد اکتشاف ابزارآلات مفرغی در لرستان، از این استان به‌عنوان یکی از اعصار و تمدن‌های شناخته‌شده جهان یاد می‌شود.

اعتمادی نیا این ویژگی را اساس اعلام لرستان به‌عنوان خاستگاه و قطب مفرغ دانست و افزود: تبلیغات هدفمند و اصولی، برگزاری همایش‌های علمی برای معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری گردشگری و برگزاری جشنواره‌های دوره‌ای در استان می‌تواند زمینه را برای معرفی این آثار ارزشمند فراهم کند.

محصول هنرمندی قومی هنرمند و هنرآفرین

بنابراین گزارش مفرغ لرستان، محصول هنرمندی قومی هنرمند و هنرآفرین است که آثاری آمیخته به‌چابکی و چیره‌دستی با الهام از طبیعت اطرافشان داشته‌اند؛ مکتب فلزکاری که ضرورت معرفی آن بیش‌ازپیش احساس می‌شود.

بشر در هزاره پنجم ق. م توانست به تکنیک ذوب سنگ مس دست یابد و انقلابی در صنعت فلزکاری ایجاد کند که نتیجه منطقی این تحول، تنوع زیاد اشیاء فلزی بود.

این تکنیک جدید نتایج مثبت دیگری را هم در فرهنگ و تمدن بشری به بار آورده بود، انسان هزاره سوم ق. م. توانست با آمیختن مس و فلزات دیگری همچون قلع، آلیاژی به نام مفرغ به وجود آورد.

به‌کارگیری این آلیاژ در صنعت فلزکاری که همزمان با تحولات دیگری نظیر پیدایش خط، پیدایش سیستم تجارت و شهرنشینی بوده، عصر مفرغ را نزد باستان شناسان از اهمیت خاصی برخوردار کرده است.

عصر مفرغ، یکی از شاخص‌ترین دوران فرهنگ بشری به شمار می‌رود و شاهد زیباترین و عجیب‌ترین آثار در این دوره زمانی چند هزارساله در میان ملل مختلف هستیم.

ابزار و سلاح‌های مفرغی از هزاره سوم ق. م. به بعد در درون گورهای سنگی دفن شده‌اند، لیکن پرکاربردترین مفرغ‌هایی که منحصربه‌فرد است از غرب ایران و در خطه لرستان پیداشده و در حقیقت زیباترین مکتب فلزکاری را می‌توان در لرستان مشاهده کرد. مفرغ‌های لرستان در دوره زمانی از حدود ۲۶۰۰ تا ۷۰۰ ق. م. ساخته‌شده‌اند.

مفرغ لرستان، محصول هنر قومی کوهستانی است که هنری آمیخته به‌چابکی و چیره‌دستی با الهام از طبیعت اطرافشان داشته‌اند. نیروی تخیل این هنرمندان باستانی درروش کارشان اعجاب‌انگیز بوده که در انعکاس آن بر روی آثار مفرغی به‌وضوح نمایان است.

منبع: مهر

از همین دسته:

(برای مشاهده تیتر ، نشانگر را یک ثانیه روی عکس نگه دارید)

13941022000622_PhotoA photo قلی پور kazemiraj

یک دیدگاه